Thema's
De fossiele brandstoffen geraken langzaam uitgeput en komen uit gebieden waarvan er een aantal politiek instabiel zijn. Het staat dus vast: we moeten zuinig omgaan met die brandstoffen en ons energieverbruik beperken. We moeten de hernieuwbare energiebronnen volop benutten. Daarnaast pleit onder meer de ruime beschikbaarheid van uraniumreserves in geopolitiek stabiele regio’s voor de bijdrage van kernenergie tot de mix van energiebronnen om aan onze elektriciteitsbehoeften te blijven voldoen.
We moeten gebruik maken van primaire energiebronnen
Om elektriciteit op te wekken moeten we gebruik maken van primaire energiebronnen:
- De kracht van water, wind, zon en biomassa (hernieuwbaar);
- Fossiele brandstoffen (aardgas, steenkool, petroleum);
- Nucleaire brandstof (uranium)
Zowel qua bevoorrading als op andere vlakken hebben al deze primaire energiebronnen voor- en nadelen. Een hernieuwbare energiebron mag dan onuitputtelijk zijn, ze is daarom nog niet overal en altijd onbeperkt beschikbaar. De problematiek van fossiele brandstoffen is bekend: er is het klimatologische aspect, ze raken bovendien uitgeput en ze komen voor in regio’s die geopolitiek zeer weinig stabiel zijn (Rusland, het Midden-Oosten, enz.). Uranium wordt nauwelijks gedolven in Europa, maar komt wel voor in regio’s die meer zekerheid bieden, zoals Canada en Australië. We zullen er ook niet slechts een paar decennia maar nog verschillende eeuwen een beroep op kunnen doen.
België is zeer nucleair
In België wordt op dit moment 55% van de nationale elektriciteit opgewekt door kerncentrales. Het land wordt steeds meer geconfronteerd met een tekort aan vermogen. Ongeveer 10% van de verbruikte elektriciteit wordt geïmporteerd, met name uit Frankrijk (waar de nucleaire productie zeer dominant is). De Commissie voor de Regularisering van de Elektriciteit en het Gas (CREG) schat dat de behoefte aan nieuwe productiemiddelen tegen 2015 in de buurt van 5520 MW zal liggen. Dat is het equivalent van 2200 windturbines die continu zouden moeten draaien (wat onmogelijk is aangezien de wind altijd met tussenpozen waait).
De Belgische wet legt een geleidelijke sluiting van de kerncentrales op
In deze context van schaarse productiemiddelen heeft België in 2003 een wet aangenomen die kerncentrales oplegt om na 40 jaar industriële dienst te sluiten. De zeven Belgische kerncentrales zullen met andere woorden tussen 2015 en 2025 stilgelegd worden, wat betekent dat België 5900 MW vermogen zal verliezen.
De wet van 2003 kan herzien worden “in geval van overmacht”, bijvoorbeeld als de energiebevoorradingszekerheid in het gedrang komt. Technisch zijn er geen bezwaren om kerncentrales langer dan 40 jaar uit te baten. Het voorbeeld van de Verenigde Staten spreekt boekdelen: vijftig centrales hebben er al een verlenging van hun licentie gekregen. In België hebben de exploitanten van Tihange en Doel altijd bevestigd dat ze in hun eenheden de nodige investeringen blijven verrichten en dat ze dus klaar zijn om de limiet van 40 jaar te overschrijden.
Terug naar kernenergie?
De voorbije jaren hebben verschillende studies de toekomst van België op het vlak van energie onderzocht, rekening houdend met de doelstellingen van Europa stelt omtrent de verminderde uitstoot van CO2. Zowel de Commissie voor de Analyse van de Middelen voor de Productie van Elektriciteit en de Reëvaluatie van de Energievectoren (AMPERE) als de Commissie Energie 2030 hebben gewezen op de moeilijkheid – om niet te zeggen de onmogelijkheid – om tegelijk de kernuitstap en de doelstellingen op het vlak van de verminderde uitstoot van CO2 te verwezenlijken.
Artikels over Bevoorrading
België is één van de pioniers op het vlak van onderzoek in kernenergie. Het land dankt die positie eerder toevallig aan de bodemrijkdommen in haar kolonie Congo. Het wist die te benutten om deel te nemen aan de snelle ontwikkeling van atoomenergie in de jaren 50 en 60. Het merendeel van de eerste Belgische proefnemingen met kernenergie werd gerealiseerd bij het Studiecentrum voor Kernenergie (SCK.CEN).
Net zoals gas-, olie- en steenkoolcentrales verbruiken kerncentrales bronnen die niet onuitputtelijk zijn. Maar kernenergie beschikt over een potentieel dat steeds groter wordt ten gevolge van de technologische vooruitgang. De reservevoorraden die nu voldoende zijn voor ongeveer 80 jaar zullen morgen honderden jaren bevoorrading kunnen garanderen. Kernenergie is dus een energie die gedurende vele jaren tegemoet kan komen aan de wereldvraag.
Europa in het algemeen en België in het bijzonder hangen sterk af van de import van brandstof (olie, gas, steenkool) noodzakelijk om energie op te wekken.
België heeft beslist om zijn kerncentrales één na één te sluiten tussen 2015 en 2025. Nochtans vertegenwoordigt de productie van kernenergie op dit moment ongeveer 55% van de totale productie van elektriciteit. Alternatieve oplossingen die zowel economisch haalbaar zijn als ecologisch aanvaardbaar laten op zich wachten.
Het volstaat niet om voldoende productiemiddelen (klassieke centrales, windmolens enz.) te hebben. Men moet ook kunnen garanderen dat die effectief elektriciteit kunnen produceren. België beschikt niet over eigen brandstoffen en hangt daarvoor dus af van het buitenland.
In België wordt er onvoldoende elektriciteit geproduceerd om in de eigen behoeften te voorzien. Dit tekort kan nog groter worden met de geplande sluiting van de kerncentrales, die nu instaan voor ongeveer 55% van de productie. In het licht van deze situatie zijn er verschillende antwoorden mogelijk: het elektriciteitsverbruik verminderen, rationeel energiegebruik (REG) bevorderen, nieuwe productiecapaciteit scheppen, ...
De jongste jaren zijn er ten gevolge van economische, klimatologische en geostrategische uitdagingen heel wat studies uitgevoerd met betrekking tot de energietoekomst van ons land. Onze bewindslui hebben een beroep kunnen doen op zowel Belgisch als internationaal onderzoek om onze energietoekomst te verkennen.