Thema's
Elk jaar maken meer dan 35 miljoen mensen gebruik van medische onderzoeken en behandelingen met radio-isotopen, waarvan 9 miljoen in Europa. Het productieproces van radio-isotopen is lang en ingewikkeld: van de bestraling van de kernen in de reactor tot de eindtoepassing op de patiënt komen veel partners tussen. En vandaag dreigen sommige etappes in het productieproces niet meer in staat te zijn om te beantwoorden aan de vraag. Gelukkig werden er intussen initiatieven genomen om het risico op tekorten te beperken, vooral in België. Een stand van zaken.
Wat zijn radio-isotopen?
Medische radio-isotopen zijn atomen waarvan de ioniserende straling gebruikt wordt om tal van ziekten op te sporen en ook steeds meer om kankers te behandelen. De meest gebruikte is Technetium 99m.
De productie van radio-isotopen
De productie van radio-isotopen gebeurt met de grootst mogelijke zorg en is een ware uitdaging. De productie in cyclotron kan slechts op een beperkte categorie van radio-elementen worden toegepast. De enige manier om momenteel alle ziekenhuizen op een betrouwbare manier met technetium 99m te bevoorraden is die van de hoge flux (onderzoekskern)reactoren. Deze substanties worden slechts door vijf reactoren ter wereld op grote schaal geproduceerd en dat zorgt momenteel voor problemen.
Er dreigt schaarste
De reactoren die 90% van de in de geneeskunde gebruikte radio-isotopen produceren naderen allemaal het einde van hun levenscyclus. Er hebben zich al bevoorradingsproblemen voorgedaan als gevolg van onderhoudsperiodes en noodzakelijke herstellingen. Daardoor kwamen de zorgen van bepaalde patiënten op de helling te staan. De medische wereld luidt de alarmbel. Andere installaties zijn in aanbouw, maar zullen ten vroegste in 2015 operationeel zijn. Een van deze projecten is MYRRHA, dat wordt ontwikkeld door het SCK•CEN in Mol.
Strategische rol voor België
België speelt een strategische rol in de productie van medische radio-isotopen. Eén van de vijf mondiale productiereactoren is de BR2-reactor die zich in het SCK•CEN in Mol bevindt. Het IRE in Fleurus is de tweede belangrijkste producent van radio-elementen ter wereld. Op dezelfde site produceert Nordion tracers die gebruikt worden bij de diagnose van kanker. IBA in Louvain-la-Neuve is wereldleider in de productie van deeltjesversnellers en cyclotrons.
Zekerheid en Veiligheid
Het gebruik van radio-isotopen in de geneeskunde wordt streng gecontroleerd, zodat de patiënt beschermd wordt en nooit wordt blootgesteld aan meer dan de noodzakelijke stralingsdosis. Artsen en personeel moeten specifieke opleidingen volgen.
Het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC) houdt eveneens toezicht op de installaties en gaat ook na of de werknemers, de bevolking en het milieu doeltreffend beschermd zijn.
Artikels over Medische radio-isotopen
Het gebruik van radio-isotopen in de geneeskunde staat wordt streng gecontroleerd, zodat de patiënt beschermd wordt en nooit wordt blootgesteld aan meer dan de noodzakelijke stralingsdosis. Artsen en personeel moeten specifieke opleidingen volgen. Het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC) houdt eveneens toezicht op de installaties en gaat ook na of de werknemers, de bevolking en het milieu doeltreffend beschermd zijn.
De vergrijzende bevolking wordt door tal van aandoeningen getroffen. Met behulp van radio-isotopen kan men die niet alleen steeds preciezer opsporen, maar ook steeds beter behandelen. De metabolische radiotherapie en de andere multimodale benaderingen zijn verhogen de hoop op genezing. De vraag naar radio-isotopen zal toenemen in opkomende landen, zoals China en India.
In maart 2010 legde het SCK•CEN officieel de eerste steen van het MYRRHA-project, dat de continuïteit in de bevoorrading van medische radio-isotopen moet garanderen. Het gaat om een instrument van de nieuwe generatie: een reactor die gekoppeld is aan een deeltjesversneller. Het is tevens een toekomstgerichte multidisciplinaire reactor, waar ook andere onderzoeks-, productie- en opleidingsactiviteiten zullen plaatsvinden.
België speelt een strategische rol in de productie van medische radio-isotopen. Een van de vijf mondiale productiereactoren is de BR2-reactor die zich in het SCK•CEN in Mol bevindt. Het IRE in Fleurus is de tweede belangrijkste producent van radio-elementen ter wereld. Op dezelfde site produceert Nordion tracers die gebruikt worden bij de diagnose van kanker. IBA in Louvain-la-Neuve is wereldleider in de productie van deeltjesversnellers en cyclotrons.
De reactoren die 90 % van de in de geneeskunde gebruikte radio-isotopen produceren naderen allemaal het einde van hun levenscyclus. Er hebben zich al bevoorradingsproblemen voorgedaan als gevolg van onderhoudsperiodes en noodzakelijke herstellingen. Daardoor kwamen de zorgen van bepaalde patiënten op de helling te staan. De medische wereld luidt de alarmbel. Andere installaties zijn in aanbouw, maar zullen ten vroegste in 2015 operationeel zijn. Een van deze projecten is MYRRHA, dat wordt ontwikkeld door het SCK•CEN in Mol.
De productie van radio-isotopen gebeurt met de grootst mogelijke zorg en is een ware uitdaging. De productie in cyclotron kan slechts op een beperkte categorie van radio-elementen worden toegepast. De enige manier om momenteel alle ziekenhuizen op een betrouwbare manier met technetium 99m te bevoorraden is die van de hoge flux (onderzoeks)reactoren. Er zijn wereldwijd vijf belangrijke producenten en vier centra die instaan voor de conditionering.
In de nucleaire geneeskunde zenden de door radio-isotopen gemerkte zones stralingen uit die aangepaste camera's in beeld kunnen brengen. Door middel van radiofarmaca kan men specifieke organen of weefsels observeren en behandelen. Meer dan zestig diagnoses, procedures en behandelingen van ernstige ziekten zijn nu mogelijk dankzij de nucleaire geneeskunde.
Aan het einde van de 19e eeuw vermoeden de ontdekkers van de radioactiviteit al de potentiële effecten op de gezondheid. Het op punt stellen, door Frédéric en Irène Joliot-Curie, van kunstmatige radionucliden (1934) vormt de hoeksteen van de nucleaire geneeskunde. Tegenwoordig worden radiofarmaca (radio-isotopen verbonden aan adequate moleculen) ingezet om kankercellen in het lichaam te 'herkennen'. Men begint ze ook te gebruiken om kankers uit te roeien.
Medische radio-isotopen zijn atomen waarvan de ioniserende straling gebruikt wordt om tal van ziekten op te sporen en ook steeds meer om kankers te behandelen. De meest gebruikte is Technetium 99m. Deze substanties worden slechts door vijf reactoren ter wereld op grote schaal geproduceerd en dat zorgt momenteel voor problemen.