Belgische elektriciteitsmix februari 2022: beperkte nood aan fossiel dankzij recordproductie kernenergie en hernieuwbaar

Februari 2022 was klimatologisch in veel opzichten een gemiddelde maand, maar met ook enkele opvallende uitschieters. In Ukkel scheen de zon 20 uur meer dan gemiddeld (zo’n 90 uur in totaal). De gemiddelde windsnelheid voor Ukkel bedroeg 5,1 m/s (norm.: 4,0 m/s). Dit was de op drie na hoogste waarde gemeten sinds het begin van de referentieperiode.

Door de hoge beschikbaarheid van wind en zon brak de productie van elektriciteit uit wind en zon ook enkele records. Samen met kernenergie zorgden wind en zon ervoor dat afgelopen maand maar liefst 84% van de Belgische elektriciteitsproductie afkomstig was van koolstofarme productiebronnen. Een goeie zaak voor het klimaat!

Samen zorgden kernenergie (53%) en hernieuwbare energie (31%) er in februari voor dat 84% van de Belgische elektriciteit koolstofarm was. Een mooi voorbeeld van de complementariteit tussen beide koolstofarme energiebronnen!

Fossiele energie (vooral gas) zorgde afgelopen maand voor 16% van de Belgische elektriciteit, en voor 87% van de CO2-uitstoot voor de Belgische elektriciteitsproductie.

De Belgische elektriciteitsmix van februari 2022 zag er als volgt uit:

• kernenergie: 53%
• windenergie: 24,5%
• zonne-energie: 3%
• andere hernieuwbaar: 3,5%
• fossiel en andere: 16%

In februari werd het nieuws grotendeels beheerst door 2 punten: de aanhoudend hoge gasprijzen en het conflict in Oekraïne. Dat laatste element stuwde de gasprijzen trouwens nog verder de hoogte in, uit angst voor een onzekere toekomst en onzekere beschikbaarheid van Russisch gas.

Door de knappe productie van wind, zon en kernenergie bleef het aandeel fossiel in ons land erg beperkt (16%). Zo’n hoge energie-onafhankelijkheid is een belangrijke troef in onzekere tijden, waar geopolitieke spanningen belangrijke repercussies hebben op de beschikbaarheid van grondstoffen, zoals olie en gas.

Wind- en zonne-energie, maar ook kernenergie, bieden bevoorradingszekerheid en zijn minder gevoelig voor geopolitieke spanningen dan fossiele brandstoffen. Ter herinnering, landen als Frankrijk en België hebben in het verleden beslist om te starten met de productie van elektriciteit uit kernenergie tijdens de oliecrisis van de jaren ’70, toen stijgende olieprijzen ook voor inflatie en nervositeit zorgden, en landen zochten naar alternatieven voor fossiele brandstoffen om minder afhankelijk te zijn van olie en gas afkomstig van politiek instabiele regimes.

De Europese Unie is momenteel sterk afhankelijk van Rusland voor gas: zo’n 40% van het gas komt uit Rusland. Voor bepaalde landen loopt dit zelfs op tot bijna 100%, voor andere landen maakt Russisch gas slechts enkele percenten uit. In België importeerden we in 2020 zo’n 7% van ons gas uit Rusland. Het overgrote deel van het Belgische gas komt uit Nederland (36%) en Noorwegen (40%), beide landen die hun gaswinning stapsgewijs afbouwen. Aangezien de gasprijs op EU-niveau wordt bepaald, doet dat alles echter weinig ter zake: elk EU-land voelt de financiële gevolgen van de huidige gascrisis.

Voor uranium is die afhankelijkheid er niet: in 2020 kwam zo’n 20% van het uranium voor de Europese Unie uit Rusland, maar net zo goed kwam er een groot deel van het uranium uit Niger (20%), Kazakstan (19%), Canada (18%) en Australië (13%). Een gediversifieerde portefeuille van uraniumleveranciers zorgt ervoor dat de EU niet afhankelijk wordt van één bepaald land bij eventuele geopolitieke spanningen.

Bovendien is er een veel kleiner volume uranium nodig dan steenkool, olie of aardgas voor dezelfde hoeveelheid opgewekte energie. Dat heeft te maken met de energiedichtheid, die veel groter is bij verrijkt uranium dan bij de andere energiebronnen.

Het beperkte volume van uranium maakt het tot slot veel makkelijker om een grote voorraad op te slaan. In België is er zo op elk moment een voorraad uranium van minstens 2 jaar. In andere Europese landen loopt dat op tot 5 à 10 jaar. Zulke periodes overbruggen met een voorraad olie en gas is onmogelijk. Voor olie is elk lid van het IEA (dus ook België) verplicht om een voorraad te hebben waarmee 90 dagen kunnen worden overbrugd (in geval van oliecrisis). Dat komt neer op 4,5 miljard liter olie, omgerekend 1.800 olympische zwembaden. Voor gas hebben we in België een voorraad waarmee we slechts 12 à 13 (winterse) dagen kunnen overbruggen. Een grote voorraad zorgt ervoor dat je geen directe gevolgen hebt van een marktverstoring door geopolitieke spanningen.